woensdag 30 oktober 2013

Kenmerkenlijst van hoogbegaafde baby’s en peuters

Hieronder vind je een lijst met kenmerken van baby's en kinderen met een flinke ontwikkelingsvoorsprong. Het is apart dat ik zo'n lijst publiceer, omdat ik eigenlijk niet zo'n fan van dergelijke lijstjes ben. Er schuilt namelijk een groot gevaar aan lijstjes; niet elk kind voldoet aan alle kenmerken die er in staan. En niet álle kenmerken staan er in. Daarbij kunnen kenmerken bij ieder kind verschillend uitpakken.

Daarom is voorzichtigheid geboden. Toch kan een kenmerkenlijst ook wel heel goed helpen wanneer er twijfel is over een voorsprong. Lees de lijst maar eens goed door. Eventueel kun je contact met mij opnemen als je er dan nog niet uitkomt.

Deze baby heeft vanaf de eerste dag een intense, oplettende blik.
De baby slaapt weinig en maakt graag alles mee.
Hij lijkt alles te willen snappen.

Pasgeborenen:

  • In buikligging al snel zijn hoofdje optillen om zijn omgeving te bekijken. (soms met 1 week)
  • Ouders hebben veel eerder oogcontact met hun baby dan andere ouders.
  • De baby glimlacht al heel vroeg (soms na een paar dagen al). Dit zijn dan echt geen stuipjes.
  • Regelmatig zien opvoeders een alerte, heldere blik bij hun baby. Hij heeft onderzoekende ogen, je ziet hem ‘denken’.

 Oudere baby’s:

  • Enorme nieuwsgierigheid: de baby wil alles gezien hebben en wil daarom zelfs niet slapen. Veel van deze baby’s hebben ook minder slaap nodig. Het zijn erg energieke baby’s die constant op zoek gaan naar een nieuwe uitdaging. Dit geldt niet voor alle snelle baby's.
  • Grote gevoeligheid voor prikkels. De ene baby raak van prikkels enorm gestimuleerd en wil met die prikkel bezig. Deze baby ligt niet graag in een box. Andere baby’s raken overprikkeld en willen zich terugtrekken in een box of wiegje.
  • De motorische ontwikkeling gaat sneller dan normaal. Baby’s kunnen eerder zitten (<7 mnd), kruipen (<9 mnd) en staan (<10 mnd) en soms al lopen (<13 mnd). Sommige hoogbegaafde baby’s zijn juist later met deze dingen. Dit zijn vaak perfectionistische kinderen die pas een handeling doen als ze helemaal zeker weten dat ze het kunnen.
  • Frustratie-gevoelens: ze willen vaak al heel veel, maar kunnen dat motorisch nog niet aan. Dit kan voor huilbaby’s een reden tot huilen zijn.
  • Vroeg praten met woordjes en korte zinnetjes. (<12 mnd). Deze voorsprong is blijvend.
  • Een enorme passieve woordenschat. Deze voorsprong is blijvend.
  • Intensiteit: emoties zijn bij deze kinderen vaak intens: intens blij, verdrietig, etc. Dit is blijvend.

 Peuters:

  • Grote belangstelling voor allerlei onderwerpen (dino’s, natuur, heelal, automerken, etc.).
  • Wil alles zelf doen, is erg zelfstandig. Wil het ook op eigen manier doen, wil eigen keuzes maken. Het kind heeft een ‘sterk eigen willetje’. Is daarbij ook kritisch.
  • Perfectionistisch: doet dingen heel precies en stelt hoge eisen, aan zichzelf én aan anderen.
  • Tomeloze energie: ondernemend, soms tot ‘t onmogelijke toe. Slecht omschakelen naar rust.
  • Snelle cognitieve ontwikkeling: kan kleuren benoemen, tellen, herkent cijfers en letters, heeft getalbegrip (vaak al heel jong), kent tegenstellingen al vroeg, kan al jong puzzelen met veel stukjes… etc.
  • Sociaal/emotioneel gezien verder dan groepsgenootjes. Dit bemoeilijkt het spel en de omgang met anderen door onbegrip. Dit levert vaak teleurstellingen op en gevoel van onbehagen. Dan wordt vervolgens soms onterecht aangezien voor sociale achterstand.

  • Grote taalvaardigheid met correcte zinsbouw. Begrijpt woordgrapjes.
  • Tekent veel details. Bijv. een gezicht met ogen, wimpers en wenkbrauwen. Ook al is dit nog niet duidelijk/goed getekend, de details zijn wel aanwezig.
  • Vertoont soms angsten die meer bij oudere kinderen passen. Ze zijn bewuster voor gevaren.
  • Is erg gevoelig. Prikkels (bijv. geluiden, maar ook emoties) komen sterker binnen. Reactie: overschreeuwen of juist terugtrekken.
  • Opstandig of boos door frustratie. Dit komt door gebrek aan uitdaging, doordat het iets wil maar nog niet kan, of door zich anders voelen. Soms is dit boze gedrag alleen thuis zichtbaar.
  • Houdt zich bezig met ‘grote mensen zaken’, zoals geboorte, de dood, etc. Is gauw bezorgd.
  • Nieuwsgierig: peuter staat altijd vooraan, wil precies weten wat er gebeurt. Vraagt veel.
  • Grote fantasie: peuter heeft verzonnen vriendjes, en/of grote verbeelding in zijn spel.
  • Oriënteert zich snel in de ruimte/omgeving (kan de weg goed onthouden, weet precies waar alles ligt) 
Nog vragen? Neem dan contact met mij op. Een eerste kennismakingsgesprek is gratis!

Heb je uit eigen ervaring nog meer kenmerken? Of een andere opmerking? Ik vind het leuk als je  hieronder een reactie achter laat!

Is een snelle baby of peuter hoogbegaafd?

Wanneer een kind verder is dan leeftijdsgenoten, dan valt vaak de term 'ontwikkelingsvoorsprong'. Vaak heeft een 'gewoon slim' kind een voorsprong op één of enkele gebieden. Er zijn echter ook peuters/baby's die op (vrijwel) alle gebieden een ontwikkelingsvoorsprong hebben. Zijn zij dan hoogbegaafd?

Je weet dit vast wel: jonge kinderen ontwikkelen zich in sprongen. Een ontwikkelingsvoorsprong betekent dan ook dat het kind verder is in zijn ontwikkeling dan gemiddeld. Dit kan op allerlei gebieden zijn; taal, motorisch, muzikaal, cognitief, etc. Zo’n voorsprong kan tijdelijk zijn. Maar soms blijft een kind zich sneller ontwikkelen dan de rest. Op meerdere gebieden. Heel vaak zien we bij hoogbegaafde kinderen achteraf dat zij al op jonge leeftijd over hun vrijwel gehele ontwikkeling een voorsprong lieten zien. Dus: heeft een kind op veel gebieden een flinke voorsprong? Dan kán het hoogbegaafd zijn.


Aandacht voor hoogbegaafdheid, waarom?

Het is heel belangrijk om hoogbegaafdheid op jonge leeftijd te ontdekken. Niet om dat labeltje op te plakken, niet om een kind ‘beter’ te laten zijn dan andere kinderen. Maar om de juiste handvatten te hebben om de ontwikkeling van het kind te begeleiden. Want de ontwikkeling van een hoogbegaafd kind verloopt vaak niet vanzelfsprekend. Er zijn valkuilen waar deze slimme kinderen in kunnen vallen, met soms enorme gevolgen voor hun latere welzijn. Zo kunnen zij faalangstig worden, een gebrek aan motivatie krijgen of gedragsproblemen ontwikkelen. Met de juiste begeleiding van mensen die het kind begrijpen, hoeft dit niet te gebeuren. En kunnen deze talentvolle kinderen uitgroeien tot fijne, stabiele volwassenen.

Herkennen

Hoe herken je een hoogbegaafd kind? Er zijn signalen die je kunt oppikken. Zoals van ouders. Zij zien vaak een verschil tussen de thuissituatie en school/kdv/psz. Thuis kan het kind bijvoorbeeld al mooie tekeningen maken, op de groep krast het. Of op de groep is het kind erg lief en rustig, terwijl het thuis boos en verdrietig is en weer in z'n broek plast. Neem ouders met deze signalen altijd serieus.


Gevolgen: leer- en gedragsproblemen
Hoogbegaafde kinderen die onvoldoende uitdaging krijgen, kunnen heel verschillend gedrag laten zien. Er was een meisje dat de kring zo saai vond dat ze letterlijk telkens in slaap viel. Een ander gefrustreerd jongetje schopte en sloeg werkelijk iedereen, maar zodra hij voldoende uitdaging kreeg (hij leerde lezen) veranderde hij in een gezellig, meewerkend jochie. En zo zijn er talloze voorbeelden. In mijn volgende blog vind je een hele lijst met kenmerken van hoogbegaafde baby’s en peuters. Belangrijk is om je te realiseren dat zo’n lijst nooit compleet is. En dat een hoogbegaafd kind niet aan al deze punten hoeft te voldoen. Zeker als een kind niet goed in z’n vel zit, zal het niet al deze kenmerken laten zien. Dus wees alert. Maar als je een kind hierin herkent, is het verstandig om eens met de ouders en eventueel een orthopedagoog in gesprek te gaan.