dinsdag 8 juli 2014

Wie wil leren vliegen heeft tegenwind nodig!

Bij hoogbegaafden is het niet altijd vanzelfsprekend dat er voldoende tegenwind is om goed te leren vliegen. Maar wat als je niet eens weet dat je zou kúnnen vliegen? Het volgende Afrikaanse verhaal over de adelaar en de kippen vind ik prachtig en illustratief:

In een vreselijke storm werd een piepjong adelaarskuiken uit zijn nest geblazen. Het zweefde en tuimelde door de lucht, en kwam vanaf de hoge berg bijna in het dal terecht. Een klein jongetje vond het kuikentje, trillend en kletsnat. Hij nam het mee naar zijn boerderij in het dal. Hij voedde het kuiken, verzorgde het en toen het sterk genoeg was, liet hij het rondlopen bij de kippen op het erf. Na een week was het kuikentje volledig hersteld. Het rende vrolijk rond met de kippen, het at met de kippen en speelde met de andere kippen.

Na die week pakte het jongetje het beestje op in zijn beide handen, hield het in de lucht, en zei: “Jij bent een adelaar. Vlieg!” De adelaar keek verschrikt en riep: “Nee, nee! Zet me vlug op de grond, bij de kippen!” Het jongetje liet haar neer en ze speelde verder met de kippen.

Een maand later pakte het jongetje de adelaar weer op, nam haar naar het dak van het huis, en riep: “Kom, je bent geen kip. Je bent een adelaar! Vlieg!” Maar de adelaar was vreselijk bang en riep dat ze bij de kippen wilde blijven. Het jongetje zette haar tenslotte neer op de grond.

Een jaar later was de adelaar enorm gegroeid. En het jongetje ook. Hij pakte de adelaar op en nam haar mee naar de bergtop. Met zijn beide handen vouwde hij voorzichtig haar vleugels een beetje uit en tilde de adelaar hoog richting de zon. “Vlieg!”, fluisterde hij, “vlieg!”. Maar de adelaar was opnieuw vreselijk bang en ze weigerde opnieuw in alle toonaarden.

Maar, terwijl ze daar op die bergtop stonden, kwam er een windvlaag onder de veren van de adelaar. En terwijl ze omhoog geblazen werd, strekte ze haar vleugels verder uit. Ze leunde op de wind. Vervolgens bewoog ze haar vleugels. En ze vloog! Ze vloog zo hoog als ze kon. Zo ver als ze kon. Het gevoel was magisch. De adelaar keek nooit meer achterom. Ze was een ADELAAR!

Heel wat hoogbegaafden zijn als deze adelaar. Ze hebben geen idee wat ze allemaal kunnen, omdat ze nooit hebben geleerd om hun talenten te gebruiken. Sterker nog, ze hebben soms geen idee wat hun talenten zijn, omdat ze (bijvoorbeeld op school) te weinig gestimuleerd worden om deze te ontdekken.

De ouders en de leraren zijn het jongetje uit dit verhaal. Zij zijn degenen die de juiste bergtop moeten uitzoeken. Zij zullen moeten inzien wat het kind nodig heeft om zijn talenten te laten vliegen. Ook moeten zij kijken of er tegenwind staat. Want zonder flinke tegenwind, zal een kind niet kunnen opstijgen. Maar het allerbelangrijkste wat deze ‘jongetjes’ moeten doen: geloven in de talenten van de adelaar!

Deze column verscheen in juni 2014 in het magazine Gifted van 248 Media

Lonneke Snijder is hoogbegaafdheidsdeskundige in haar bedrijf Start Voor Talent. Ze begeleidt en adviseert ouders, scholen en peuterorganisaties rondom hoogbegaafdheid.

maandag 7 april 2014

De verschillende leeftijden in één kind

Lara (3,5) heeft een grote ontwikkelingsvoorsprong. Cognitief gezien is ze een kind van 5 of 6. Ze is helemaal gek van het heelal. Ze slurpt alle informatie op die haar ouders haar voorlezen en blijft vragen om méér...
Maar soms... wordt ze bang. Doodsbang dat er kometen op haar huis zullen storten. Of op het konijnenhok. Of dat er buitenaardse wezens komen die haar prinsessenkasteel kapot willen maken.
Op dat moment is ze echt nog een peuter van 3, die alles vanuit haar eigen ik bekijkt.

Bij Lara is er sprake van een a-synchrone ontwikkeling. Haar cognitieve ontwikkeling gaat als een speer. Maar op de andere gebieden is ze nog een echte peuter. Haar fijn-motorische ontwikkeling is leeftijdsadequaat. Dit betekent dat ze zich daarin ontwikkelt op haar kalenderleeftijd. En ook zit ze nog volop in de peuter-ik-fase. Ze kan nog niet echt haar perspectief verplaatsen buiten zichzelf.  Maar omdat deze andere gebieden niet zo snel gaan als op het cognitieve vlak, worden op deze gebieden wel eens een 'achterstand' gezien. Dat is dus onterecht. Die lopen niet achter, maar zijn leeftijdadequaat. En dat is niet altijd passend bij de snelle cognitieve ontwikkeling. Dat geeft soms een vertekend beeld.

Onterecht wordt Lara's sociale ontwikkeling (en emotioneel ook) wel eens aangemerkt als een achterstand. Ze speelt namelijk maar heel weinig met de kinderen uit haar groep. De reden daarvoor is niet dat ze een 'achterstand' heeft. Ze is namelijk ontzettend sociaal, maar kan haar ideeën, gevoelens en snelheid niet kwijt bij de kinderen in haar groep. Ze snappen Lara niet. En Lara de kinderen niet. Daarom zondert ze zich regelmatig af en lijkt het voor de leiding alsof ze sociaal gezien achterblijft. Haar ouders nemen haar wel eens mee naar bijeenkomsten voor hoogbegaafde kinderen. Daar leeft Lara helemaal op en blijkt ze met kinderen van allerlei leeftijden prima te kunnen spelen.

Deze a-synchrone ontwikkeling komt veel voor bij hoogbegaafde kinderen. Hoe hoger het IQ, hoe groter het verschil kan zijn tussen de verschillende ontwikkelingsgebieden. Professionals en ouders zien daardoor meerdere leeftijden in één kind. Dat is verwarrend, voor zowel de omgeving als voor het kind. Een begeleider van Joris (3,5) typeerde het eens: "Joris heeft de cognitieve mogelijkheden van een kind van 6, de fijn-motorische vaardigheden van een kind van 3 en de sociale ontwikkeling van een kind van 5."

Kwetsbaar

Dit maakt Joris, Lara en vergelijkbare kinderen, erg kwetsbaar. Het is verwarrend voor hun zelfbeeld om te zien dat ze zo anders in elkaar steken dan de meeste kinderen uit hun groep. Zelfs peuters met een ontwikkelingsvoorsprong kunnen dit echt al in de gaten hebben! En soms is het ronduit frustererend, want stel je maar eens voor dat je hersens allerlei mooie tekeningen bedenken, maar dat je fysiek (nog) niet in staat bent om deze bijvoorbeeld op papier te krijgen!

Hoogbegaafde peuters kunnen zich dus al bewust zijn van dit a-synchrone. Ze voelen dat er 'iets niet klopt'. Het is daarom belangrijk om zo'n kind uit te leggen hoe dit bij hem/haar werkt, zodat ze hun onbehagen hierover niet aan andere dingen toeschrijven (zoals 'Ik ben niet goed genoeg', 'Andere kinderen vinden mij raar', etc). Hier ligt heel duidelijk een taak voor ouders en begeleiders.

Ook baby's kunnen al gefrustreerd raken door hun a-synchrone ontwikkeling. Joris was het eerste half jaar van zijn leven alleen maar aan het huilen. Zijn hoofd zat onder het eczeem van de stress. Pas toen hij zijn motoriek dusdanig had ontwikkeld en kon kruipen, werd hij wat tevredener. Hij kon tot die tijd niet uitvoeren, wat hij met zijn hersens wél kon bedenken. Hij wilde ergens naar toe, dingen ontdekken, weten hoe iets zit. Maar kon zich nog niet goed genoeg bewegen om dat voor elkaar te krijgen. Probeer je maar eens voor te stellen hoe frustrerend dát moet zijn!

Begrip

Door eenvoudige aanpassingen kan je tegemoet komen aan
de cognitieve behoefte van het kind. Wil het met letters
bezig, maar kan het nog niet schrijven?
Pak stempels, letterbakken, etc. Zo voorkom je veel
frustratie bij het kind.
Ook is er begrip nodig voor de emotionele uitingen van een kind dat zich a-synchroon ontwikkelt. Rik (inmiddels 5) heeft een vrij laag zelfbeeld door alle spanningen die hij ervaart. Hij ervaart vanaf zijn geboorte dagelijks frustraties dat hij dingen wil of begrijpt, maar ze nog niet kan uitvoeren of ze soms nog niet mag omdat hij 'daar te jong voor is'. Daarbij is Rik, net als veel andere hoogbegaafden, een heel gevoelig en intens kind. Daardoor knallen zijn emoties soms bijna letterlijk uit zijn kop. Hij schreeuwt dan of reageert zich op een andere manier af. Andere kinderen internaliseren deze gevoelens van onbehagen en raken depressief of ontwikkelen fysieke klachten als buikijn, hoofdpijn, eczeem, etc.

Aan Riks moeder vertelden de leidsters na zo'n krijsbui dat Rik emotioneel gezien nog wel veel te leren had. Dat hij daar een achterstand had. Maar dat was niet het geval. Met een beetje mee begrip voor de verwarring die Rik elke dag meemaakt, zou hij al enorm geholpen zijn.


Wil je reageren of iets vertellen over a-synchrone ontwikkeling? Ik vind het heel leuk als je hieronder een berichtje achter laat!

Wil je meer weten, of een afspraak maken voor hulp of begeleiding? Klik dan hier.

Deze blog verscheen eerder, in een andere versie, op www.hoogbegaafdheidinjeklas.blogspot.com

dinsdag 11 maart 2014

Interactie met een slimme peuter

Met regelmaat word ik gevraagd om een peuter met het vermoeden van een grote ontwikkelingsvoorsprong te observeren. Het ene kind is erg druk en bozig, de ander is juist erg stil en teruggetrokken. De uitingsvorm kan enorm verschillen. Maar stuk voor stuk zijn het hoogbegaafde peuters (hoewel we ze nog niet hoogbegaafd kunnen noemen), die in de war zijn geraakt door een verschil tussen hun beleving en ervaring van alles wat er om hen heen gebeurt, en de verwachtingen van die omgeving.


Aanspreektoon

Wat mij vaak het allereerste opvalt, is dat veel hoogbegaafde peuters zich niet serieus voelen genomen door de manier waarop er tegen hen gesproken wordt. Dat ligt niet zo zeer aan de volwassene. En het ligt ook niet aan de peuter. Het ligt aan de situatie waarin deze peuter zich bevindt. Namelijk, in hun cognitieve ontwikkeling zijn deze kinderen soms een jaar, maar soms ook meerdere jaren verder dan hun kalenderleeftijd. Wanneer een volwassene tegen een 3 jarige spreekt over 'Doe je schoentjes maar aan', of  'Hier ben jij nog te klein voor', zal dit kind ervaren dat hij als een klein kind wordt behandeld. Hij is namelijk al veel verder in zijn ontwikkeling dan die 3 jaar!

De grootste tip die ik je dan ook kan geven is: spreek tegen het kind, en behandel het, als een ouder kind. Spreek tegen het 3-jarige kind als een 5 of 6 jarige. In het begin zal dat even vreemd aanvoelen. Maar wellicht zie je al snel verandering bij het kind. Het zal zich eerder gehoord en begrepen voelen. En dat is de start voor een gezonde ontwikkeling!



Meer weten? Of vragen over een specifiek kind? Je mag altijd contact opnemen. Ik geef ook trainingen en workshops voor professionals van jonge kinderen. Misschien interessant voor jouw organisatie?

Wil je reageren? Wil je een ervaring delen met anderen? Ik vind het erg leuk als je hieronder een berichtje achterlaat.

dinsdag 7 januari 2014

Workshop Mindset 29 januari en 6 februari

Klik op de afbeelding voor een vergroting. Of klik op deze link voor meer informatie.
 
EDIT: de workshop op 29 januari zit vol. Daarom is er een extra avond ingepland op
Donderdag 6 februari.
Wil je zeker zijn van een plekje? Meld je dan nu aan via info@lonnekesnijder.nl